توسط : آینده هوشمندسازی ایران را تصور کنید وارد ساختمانی میشوید که پیش از رسیدن شما، شرایط محیط را برای حضورتان آماده کرده است. دمای فضا متناسب با ساعت و شرایط آبوهوایی تنظیم شده، پردهها با توجه به نور خورشید در موقعیت مناسب قرار گرفتهاند و روشنایی فقط در بخشهایی فعال است که واقعاً به آن نیاز دارید. در پشت صحنه نیز سیستم، مصرف انرژی ساختمان را بررسی میکند تا تجهیزات بدون اتلاف انرژی کار کنند.
چنین تصویری دیگر فقط متعلق به ساختمانهای آینده یا پروژههای بسیار لوکس نیست. بخشی از آینده هوشمندسازی ایران همین حالا در ساختمانهای مسکونی، اداری، تجاری و هتلها قابل مشاهده است. تفاوت اصلی در این است که ساختمان بهجای مجموعهای از تجهیزات مستقل، به یک سیستم هماهنگ تبدیل میشود؛ سیستمی که اطلاعات محیط را دریافت میکند و براساس آن واکنش نشان میدهد.
تا چند سال قبل، روشن کردن چراغ با موبایل یا باز و بسته کردن پرده با ریموت میتوانست نماد یک خانه هوشمند باشد. امروز این قابلیتها بهتنهایی کافی نیستند. مسیر فناوری به سمتی حرکت کرده که روشنایی، تهویه، پرده، امنیت، سیستم صوتی، سنسورها و مدیریت انرژی بتوانند اطلاعات را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و سناریوهای منسجمتری ایجاد کنند.
اهمیت این تحول فقط به آسایش بیشتر محدود نمیشود. افزایش هزینه انرژی، نیاز به مدیریت بهتر ساختمانها، رشد شهرنشینی و توسعه تجهیزات متصل باعث شده هوشمندسازی به مسئلهای اقتصادی و اجرایی نیز تبدیل شود. در چنین شرایطی، آینده هوشمندسازی ایران بیش از آنکه درباره اضافه کردن چند وسیله جدید باشد، درباره تغییر شیوه طراحی، ساخت و بهرهبرداری از ساختمان است.
کشورهایی که زیرساخت، استاندارد و نیروی متخصص این حوزه را زودتر توسعه دهند، طبیعتاً آمادگی بیشتری برای استفاده از نسل بعدی فناوریهای ساختمانی خواهند داشت. ایران نیز با تعداد زیاد ساختمانهای موجود، پروژههای نوسازی و ساختوسازهای جدید، ظرفیت قابل توجهی برای حرکت در این مسیر دارد.
آینده هوشمندسازی ایران در جهان به کدام سمت میرود؟
بازار جهانی ساختمان هوشمند طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و انتظار میرود این روند در سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند. دلیل این رشد فقط علاقه کاربران به فناوریهای جدید نیست. بخش مهمی از آن به مسائل واقعی مانند هزینه انرژی، مدیریت منابع، امنیت، آسایش کاربران و کنترل بهتر ساختمان مربوط میشود.
ساختمانهای بزرگ نمونه خوبی برای درک این موضوع هستند. در یک مجتمع اداری، هتل یا مرکز تجاری، روشنایی و سیستم سرمایش و گرمایش میتوانند بخش قابل توجهی از مصرف انرژی را تشکیل دهند. اگر تجهیزات بدون توجه به حضور افراد، ساعت کاری و شرایط محیط فعالیت کنند، مقدار زیادی انرژی بدون ایجاد ارزش واقعی مصرف خواهد شد.
در آینده هوشمندسازی ایران ، ساختمان باید اطلاعات بیشتری درباره وضعیت خود داشته باشد. سنسورهای حضور میتوانند مشخص کنند کدام فضاها مورد استفاده هستند، سنسورهای نور میزان روشنایی طبیعی را اندازهگیری کنند و سیستم کنترل نیز براساس این اطلاعات درباره عملکرد روشنایی یا تهویه تصمیم بگیرد.
به این ترتیب، ساختمان از ساختاری که فقط فرمان انسان را اجرا میکند به سیستمی تبدیل میشود که میتواند بخشی از تصمیمهای تکراری را خودکار انجام دهد. البته هدف حذف اختیار انسان نیست؛ بلکه کاهش نیاز به کنترلهای مداوم و ایجاد واکنش مناسب در شرایط مشخص است.
هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، پردازش ابری و شبکههای ارتباطی سریعتر نیز این روند را تقویت میکنند. تجهیزات بیشتری قادر به تولید و تبادل داده هستند و نرمافزارها میتوانند از این دادهها برای شناخت بهتر وضعیت ساختمان استفاده کنند. نتیجه، سیستمهایی است که نسبت به نسلهای قبلی انعطافپذیرتر و آگاهتر از محیط اطراف خود هستند.
ساختمان هوشمند آینده فقط فرمان نمیگیرد
یکی از مهمترین تغییرات در آینده هوشمندسازی ایران ، عبور تدریجی از کنترل مستقیم به سمت اتوماسیون مبتنی بر داده است. تفاوت این دو مفهوم بسیار مهم است. در کنترل مستقیم، کاربر تصمیم میگیرد و سیستم فرمان را اجرا میکند؛ اما در اتوماسیون، بخشی از تصمیم براساس شرایط محیط و قواعد تعریفشده انجام میشود.
فرض کنید فردی وارد یک اتاق میشود. در سیستم ساده، باید کلید را فشار دهد. در مرحله بعد، میتواند چراغ را با تلفن همراه روشن کند. اما در یک سیستم پیشرفتهتر، سنسور حضور فرد را تشخیص میدهد و همزمان میزان نور طبیعی اندازهگیری میشود. اگر روشنایی محیط کافی باشد، شاید اصلاً نیازی به روشن شدن چراغ نباشد.
همین منطق میتواند برای سرمایش و گرمایش اجرا شود. اگر اتاقی برای چند ساعت خالی باشد، دلیلی ندارد سیستم تهویه دقیقاً مانند زمان حضور افراد فعالیت کند. هنگامی که زمان بازگشت افراد نزدیک میشود، سیستم میتواند شرایط را دوباره به محدوده مطلوب برساند.
این همان نقطهای است که هوشمندسازی از ایجاد کنترل بیشتر به سمت ایجاد مدیریت بهتر حرکت میکند.
چه عواملی این تحول را سرعت میدهند؟
برای درک مسیر آینده هوشمندسازی ایران باید بدانیم که تنها پیشرفت فناوری باعث رشد آن نشده است. چند عامل اقتصادی، محیطزیستی و اجتماعی بهصورت همزمان ساختمانها را به سمت استفاده بیشتر از اتوماسیون سوق میدهند.
- افزایش هزینه انرژی و اهمیت کنترل دقیقتر مصرف ساختمان
- سختگیرانهتر شدن استانداردهای بهرهوری انرژی در بسیاری از کشورها
- افزایش انتظار خریداران و کاربران از ساختمانهای جدید
- ارزانتر و در دسترستر شدن سنسورها، کنترلرها و تجهیزات متصل
این عوامل باعث شده محاسبه اقتصادی پروژه نیز تغییر کند. زمانی که هوشمندسازی فقط برای ایجاد جلوهای لوکس استفاده میشد، توجیه آن بیشتر به سلیقه کارفرما بستگی داشت. اما زمانی که سیستم بتواند مصرف غیرضروری را کاهش دهد، کنترل ساختمان را سادهتر کند یا اطلاعات دقیقتری درباره عملکرد تجهیزات ارائه دهد، موضوع از یک قابلیت تزئینی فراتر میرود.
البته میزان صرفهجویی در همه ساختمانها یکسان نیست. نوع ساختمان، تجهیزات مکانیکی، شرایط اقلیمی، کیفیت طراحی و رفتار کاربران همگی بر نتیجه اثر میگذارند. بنابراین وعده یک درصد ثابت برای کاهش مصرف انرژی بدون بررسی پروژه، نگاه دقیقی به هوشمندسازی نیست.
ایران کجای این مسیر قرار دارد؟
شرایط ایران از چند جهت برای توسعه هوشمندسازی قابل توجه است. تعداد زیاد ساختمانهای موجود، ساخت پروژههای جدید، اهمیت روزافزون مدیریت مصرف انرژی و گسترش آشنایی کاربران با تجهیزات هوشمند، همگی زمینه ایجاد بازار بزرگتری برای این صنعت را فراهم میکنند.
بخش مهمی از آینده هوشمندسازی ایران در ایران احتمالاً فقط در ساختمانهای نوساز شکل نمیگیرد. ساختمانهای موجود نیز بازار مهمی هستند. بسیاری از این ساختمانها میتوانند بدون تخریب کامل، بهصورت مرحلهای به سیستمهای کنترل روشنایی، مدیریت دما، امنیت، پرده برقی و سایر تجهیزات مجهز شوند.
از سوی دیگر، ساختمانهای جدید فرصت متفاوتی ایجاد میکنند. زمانی که هوشمندسازی از مرحله طراحی در نظر گرفته شود، مسیرهای سیمکشی، تابلوها، سنسورها، تجهیزات کنترلی و زیرساخت ارتباطی را میتوان متناسب با سیستم نهایی طراحی کرد. این کار معمولاً اجرای پروژه را منظمتر و امکان توسعه آینده را بیشتر میکند.
مسئله مهم این است که بازار ایران نباید هوشمندسازی را فقط با کلید لمسی یا کنترل موبایلی تعریف کند. رشد واقعی این صنعت زمانی اتفاق میافتد که طراحی سیستم، زیرساخت، انتخاب پروتکل، برنامهریزی، اجرا، تست و خدمات پس از فروش نیز به همان اندازه جدی گرفته شوند.
فرصت نوسازی ساختمانهای موجود
یکی از مهمترین فرصتهای آینده هوشمندسازی ایران، ارتقای ساختمانهایی است که سالها قبل ساخته شدهاند. بخش بزرگی از موجودی ساختمان هر کشور را ساختمانهایی تشکیل میدهند که در زمان طراحی آنها زیرساخت هوشمند امروزی در نظر گرفته نشده است.
این موضوع الزاماً به معنای کنار گذاشتن آنها نیست. راهکارهای Retrofit یا هوشمندسازی ساختمان موجود اجازه میدهند برخی قابلیتها بدون بازسازی کامل اضافه شوند. بسته به زیرساخت پروژه، میتوان از تجهیزات سیمی، بیسیم یا ترکیبی استفاده کرد.
برای مثال، ممکن است پروژه ابتدا با مدیریت روشنایی شروع شود و سپس کنترل سرمایش، پردهها یا سیستم امنیتی به آن اضافه شود. این روش به مالک اجازه میدهد سرمایهگذاری را مرحلهبندی کند و ابتدا سراغ بخشهایی برود که ارزش بیشتری برای ساختمان ایجاد میکنند.
در مقابل، پروژههای در حال ساخت فرصت اجرای یک زیرساخت کاملتر را دارند. به همین دلیل تصمیم درباره هوشمندسازی بهتر است تا حد امکان پیش از تکمیل برق و معماری ساختمان گرفته شود.
ساختمانهای اداری و تجاری؛ بازاری جدی برای هوشمندسازی
در پروژههای مسکونی، آسایش و تجربه کاربر نقش مهمی در تصمیم خرید دارد. اما در ساختمانهای اداری و تجاری، مسئله دیگری نیز بهشدت اهمیت پیدا میکند: هزینه بهرهبرداری.
یک ساختمان اداری ممکن است صدها چراغ، چندین واحد سرمایشی و گرمایشی و تجهیزات متعدد داشته باشد. اگر این تجهیزات بدون هماهنگی فعالیت کنند، مدیریت آنها دشوار میشود. سیستم هوشمند میتواند وضعیت بخشهای مختلف را در اختیار مدیر ساختمان قرار دهد و امکان کنترل دقیقتری ایجاد کند.
برای مثال، روشنایی یک بخش میتواند خارج از ساعات کاری خاموش شود، تهویه فضای خالی در حالت اقتصادی قرار بگیرد و خطاهای برخی تجهیزات سریعتر شناسایی شوند. در پروژههای بزرگ، همین تصمیمهای کوچک وقتی در صدها فضا تکرار شوند، اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
به همین دلیل، آینده هوشمندسازی ایران در ساختمانهای تجاری و اداری فقط حول آسایش نمیچرخد؛ مدیریت، نگهداری، انرژی و دسترسی به اطلاعات نیز بخش مهمی از ارزش سیستم خواهند بود.
هوش مصنوعی چه چیزی را تغییر خواهد داد؟
هوش مصنوعی احتمالاً یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده نسل بعدی ساختمانهای هوشمند خواهد بود. سیستمهای متداول معمولاً براساس مجموعهای از قواعد مشخص کار میکنند؛ اگر سنسور حرکت فعال شد، چراغ روشن شود یا اگر دما از مقدار مشخصی بالاتر رفت، سیستم سرمایش فعال شود.
این منطق همچنان کاربردی است، اما هوش مصنوعی امکان تحلیل دادههای بیشتر و شناسایی الگوهای پیچیدهتر را فراهم میکند. سیستم میتواند رفتار ساختمان را در طول زمان بررسی کند و متوجه شود چه فضاهایی در چه ساعتهایی بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند.
در آینده هوشمندسازی ایران، این اطلاعات میتوانند برای تنظیم بهتر تجهیزات استفاده شوند. بهجای اینکه تمام تصمیمها براساس یک برنامه ثابت باشند، سیستم میتواند شرایط واقعی را نیز در نظر بگیرد.
برای مثال، اگر یک اتاق معمولاً در ساعت مشخصی استفاده میشود، سیستم میتواند پیش از حضور افراد شرایط دمایی را آماده کند. اگر الگوی استفاده تغییر کند، تنظیمات نیز میتوانند متناسب با شرایط جدید اصلاح شوند.
این موضوع در ساختمانهای بزرگ اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا حجم اطلاعات و تعداد تجهیزات به اندازهای است که بررسی دستی همه آنها دشوار خواهد بود.
تعمیرات قبل از خرابی؛ فرصت مهم بعدی
یکی از کاربردهای جذاب داده و هوش مصنوعی در آینده هوشمندسازی ایران، نگهداری پیشبینانه است. در روش سنتی، بسیاری از تجهیزات زمانی بررسی میشوند که خرابی اتفاق افتاده است. در آن زمان ممکن است بخشی از ساختمان از کار افتاده باشد و تعمیر نیز هزینه بیشتری ایجاد کند.
اما اگر عملکرد تجهیزات بهصورت مداوم بررسی شود، برخی تغییرات غیرعادی میتوانند زودتر شناسایی شوند. افزایش غیرمعمول مصرف، تغییر الگوی عملکرد یا کاهش بازده ممکن است نشانهای از ایجاد مشکل باشد.
در چنین شرایطی، مدیر ساختمان میتواند پیش از خرابی کامل تجهیز برای بررسی آن اقدام کند. این قابلیت بهخصوص برای ساختمانهای اداری، هتلها، مراکز تجاری و مجموعههایی که توقف تجهیزات برای آنها هزینهبر است، ارزش زیادی دارد.
بنابراین ساختمان هوشمند آینده فقط تجهیزات را کنترل نمیکند؛ درباره سلامت و عملکرد آنها نیز اطلاعات بیشتری در اختیار مدیران قرار میدهد.
امنیت هوشمند نیز در حال تغییر است
دوربین، سنسور حرکتی، قفل دیجیتال و سیستم هشدار سالهاست در ساختمانها استفاده میشوند. تغییر جدید در آینده هوشمندسازی ایران، افزایش ارتباط میان این تجهیزات و تحلیل بهتر اطلاعات آنهاست.
برای مثال، باز شدن یک درب در ساعت غیرمعمول میتواند همراه با اطلاعات سنسور حضور یا دوربین بررسی شود. سیستم میتواند رویدادها را کنار یکدیگر قرار دهد و بهجای تولید تعداد زیادی هشدار بیاهمیت، موارد مهمتر را مشخص کند.
البته افزایش هوشمندی امنیتی، مسئولیت دیگری نیز ایجاد میکند: حفاظت از دادهها. هرچه ساختمان اطلاعات بیشتری جمعآوری کند و تجهیزات بیشتری به شبکه متصل شوند، امنیت سایبری اهمیت بیشتری پیدا میکند.
رمزهای عبور ضعیف، تجهیزات بدون بهروزرسانی، شبکه نامناسب و دسترسیهای کنترلنشده میتوانند خود به نقطه ضعف تبدیل شوند. بنابراین امنیت فیزیکی و امنیت دیجیتال در نسل جدید ساختمانها باید در کنار یکدیگر طراحی شوند.
چالشهای مسیر هوشمندسازی در ایران
آینده هوشمندسازی ایران فرصتهای قابل توجهی دارد، اما توسعه آن بدون چالش نخواهد بود. یکی از مشکلات اصلی، نبود شناخت کافی درباره تفاوت میان تجهیزات هوشمند مستقل و یک سیستم هوشمندسازی اصولی است. زمانی که انتخاب فقط براساس ظاهر یا قیمت انجام شود، کیفیت نهایی پروژه نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
چالش دیگر، تنوع تجهیزات و پروتکلهاست. پروژه باید به شکلی طراحی شود که تجهیزات مختلف بتوانند در ساختاری منطقی با یکدیگر کار کنند و در صورت توسعه ساختمان، سیستم به بنبست نرسد.
دسترسی پایدار به تجهیزات، خدمات پس از فروش و نیروی متخصص نیز اهمیت دارد. سیستم هوشمند بخشی از زیرساخت ساختمان است و انتظار میرود سالها کار کند. بنابراین انتخاب محصولی که بعد از مدت کوتاهی امکان تعمیر، جایگزینی یا پشتیبانی آن وجود نداشته باشد، ریسک پروژه را افزایش میدهد.
کمبود آموزش عملی نیز چالش دیگری است. اجرای هوشمندسازی فقط نصب تجهیزات نیست؛ طراحی، سیمکشی، برنامهریزی، تست، عیبیابی و تحویل صحیح همگی به دانش فنی نیاز دارند.
فرصت بزرگی برای متخصصان جدید
همین چالشها یک فرصت شغلی مهم ایجاد میکنند. با افزایش تعداد ساختمانهای هوشمند، بازار فقط به فروشنده تجهیزات نیاز ندارد؛ طراح سیستم، مجری، برنامهنویس، تکنسین، مشاور، نیروی پشتیبانی و متخصص نگهداری نیز موردنیاز خواهند بود.
در نتیجه آینده هوشمندسازی ایران برای برقکاران و فعالان صنعت ساختمان میتواند مسیر جدیدی ایجاد کند. فردی که امروز برق سنتی اجرا میکند، میتواند با یادگیری اصول اتوماسیون، شبکه و تجهیزات هوشمند خدمات تخصصیتری ارائه دهد.
معماران نیز با شناخت بهتر این حوزه میتوانند زیرساخت هوشمند را از مرحله طراحی وارد پروژه کنند. مهندسان مکانیک میتوانند کنترل سیستمهای HVAC را بهتر با اتوماسیون هماهنگ کنند و سازندگان نیز قادر خواهند بود محصول نهایی متفاوتتری به بازار ارائه دهند.
نکته مهم این است که این حوزه دائماً تغییر میکند. بنابراین متخصص آینده کسی نیست که فقط روش نصب یک برند را بداند؛ بلکه باید اصول سیستم را بشناسد و بتواند خود را با تجهیزات و فناوریهای جدید تطبیق دهد.
چه کسانی باید از همین امروز به هوشمندسازی فکر کنند؟
هوشمندسازی برای همه پروژهها نباید به یک شکل اجرا شود. نیاز یک آپارتمان کوچک با ویلای بزرگ، دفتر اداری یا مرکز تجاری متفاوت است. به همین دلیل اولین مرحله همیشه شناخت نیاز واقعی ساختمان است.
با این حال، چند گروه بهتر است این موضوع را از مراحل اولیه جدی بگیرند:
- سازندگانی که پروژه جدیدی در مرحله طراحی یا اجرای زیرساخت دارند
- مالکان ساختمانهایی که قصد بازسازی یا کاهش هزینههای بهرهبرداری را دارند
- مدیران مجموعههای اداری، تجاری، هتلها و ساختمانهای پرتردد
- برقکاران، مهندسان و مجریانی که میخواهند وارد بازار ساختمان هوشمند شوند
- سرمایهگذارانی که به دنبال افزایش قابلیت و ارزش رقابتی پروژه ساختمانی هستند
برای پروژههای جدید، تصمیم زودهنگام اهمیت زیادی دارد. حتی اگر قرار نباشد تمام قابلیتهای هوشمند از روز اول اجرا شوند، پیشبینی زیرساخت مناسب میتواند توسعه آینده را بسیار سادهتر کند.
در ساختمانهای موجود نیز لازم نیست همه چیز یکباره تغییر کند. پروژه میتواند از بخشهایی مانند روشنایی، مدیریت انرژی یا کنترل سرمایش شروع شود و در مراحل بعد توسعه پیدا کند. این رویکرد هزینه اولیه را کنترل میکند و امکان ارزیابی نتیجه هر مرحله را نیز میدهد.
آینده هوشمندسازی ایران به سمت «ساختمان یکپارچه» حرکت میکند
شاید مهمترین تغییر سالهای آینده همین باشد. امروز هنوز در بسیاری از پروژهها سیستم روشنایی، امنیت، سرمایش، پرده، صوت و مدیریت انرژی بهصورت بخشهای جداگانه طراحی میشوند. اما ارزش واقعی زمانی بیشتر میشود که این سیستمها بتوانند اطلاعات و فرمانها را با یکدیگر هماهنگ کنند.
تصور کنید سناریوی خروج فعال میشود. ساختمان فقط چراغها را خاموش نمیکند؛ پردهها به وضعیت تعیینشده میروند، سیستم سرمایش وارد حالت اقتصادی میشود، تجهیزات غیرضروری خاموش میشوند و سیستم امنیتی فعال میشود.
هنگام بازگشت نیز شرایط میتواند براساس حضور کاربر دوباره تنظیم شود. این هماهنگی همان چیزی است که ساختمان را از مجموعهای از محصولات هوشمند به یک سیستم هوشمند واقعی تبدیل میکند.
بنابراین آینده هوشمندسازی ایران را نباید در یک کلید جدید، یک اپلیکیشن تازه یا حتی یک فناوری خاص جستوجو کرد. آینده در ارتباط میان این اجزا قرار دارد. مطالب بیشتر : Smartna
جمعبندی؛ فرصتی که باید با برنامه وارد آن شد
آینده هوشمندسازی ایران دیگر موضوعی مربوط به چند دهه بعد نیست. بخشی از این آینده همین امروز وارد ساختمانها شده و بخش دیگری با توسعه هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، مدیریت انرژی و سیستمهای یکپارچه در حال شکلگیری است.
در جهان، نیاز به کاهش مصرف انرژی، مدیریت بهتر ساختمان و افزایش آسایش کاربران این مسیر را تقویت میکند. در ایران نیز ساختمانهای جدید، پروژههای بازسازی، مراکز تجاری و اداری و نیاز به مدیریت بهتر انرژی میتوانند زمینه رشد این صنعت را فراهم کنند.
اما موفقیت در این مسیر صرفاً با خرید تجهیزات جدید اتفاق نمیافتد. زیرساخت صحیح، طراحی اصولی، انتخاب تجهیزات مناسب، امکان توسعه، امنیت، آموزش نیروی متخصص و خدمات پس از فروش باید همزمان مورد توجه قرار گیرند.
برای سازندگان، بهترین تصمیم میتواند پیشبینی زیرساخت از مراحل اولیه پروژه باشد. برای مالکان ساختمانهای موجود، هوشمندسازی مرحلهای میتواند نقطه شروع منطقیتری باشد. برای برقکاران و مهندسان نیز یادگیری این حوزه فرصتی برای ورود به بخشی از صنعت ساختمان است که فناوری در آن نقش روزبهروز بزرگتری پیدا میکند.
در نهایت، ساختمان آینده ساختمانی نیست که بیشترین تعداد تجهیزات هوشمند را داشته باشد. ساختمان واقعاً هوشمند، ساختمانی است که تجهیزات آن با هدف مشخص انتخاب شدهاند، با یکدیگر هماهنگ کار میکنند و بدون پیچیدهتر کردن زندگی، کنترل، آسایش، امنیت و بهرهوری بیشتری ایجاد میکنند. همین نگاه میتواند مرز میان یک ساختمان پر از فناوری و یک ساختمان واقعاً هوشمند را مشخص کند. منبع : KNX
